THE REALITY OF TEACHING MODERN VIETNAMESE SHORT STORIES ORIENTED TOWARDS LITERARY COMPETENCE DEVELOPMENT FOR JUNIOR HIGH SCHOOL STUDENTS: A CASE STUDY IN THAI NGUYEN / THỰC TRẠNG DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VĂN HỌC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI THÁI NGUYÊN

Abstract

Resolution No. 29-NQ/TW and the 2018 General Education Program have set an urgent requirement for transforming the educational model from a content-based approach to the development of learners' qualities and competencies, in which literary competence plays a core role in the Literature subject. This article presents research results on the reality of teaching modern Vietnamese short stories – an important and relatable genre in the Junior High School curriculum – at Quang Son Secondary School, Thai Nguyen Province, to assess the level of responsiveness to these innovation requirements. Through a survey using questionnaires for teachers and students, combined with practical pedagogical observations, the study has presented a multidimensional picture of teaching and learning activities. Survey results show that although 91% of teachers have a correct awareness of the goal of competence development, the dominant teaching method remains traditional, leaning towards lecturing and imposing perceptions, with 54.3% of teachers still maintaining the old classroom model. Regarding students, the majority remain passive in reception, and learning interest is not high, with up to 25.6% of students disliking this genre; notably, self-reading comprehension and aesthetic appreciation competence for works outside the curriculum are very limited, with 65.1% of students admitting they have not formed this competence through classroom lessons. These limitations stem from various causes such as exam pressure, rote teaching habits, and a lack of reading culture. Based on quantitative and qualitative analyses, the article affirms the necessity of synchronously innovating teaching methods that adhere closely to genre characteristics and diversifying assessment forms to truly develop literary competence for students.

Nghị quyết số 29-NQ/TW và Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chuyển đổi mô hình giáo dục từ tiếp cận nội dung sang định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, trong đó năng lực văn học đóng vai trò cốt lõi ở môn Ngữ văn. Bài viết này trình bày kết quả nghiên cứu về thực trạng dạy học truyện ngắn Việt Nam hiện đại – một thể loại quan trọng và gần gũi trong chương trình Trung học cơ sở – tại trường THCS Quang Sơn, tỉnh Thái Nguyên, nhằm đánh giá mức độ đáp ứng các yêu cầu đổi mới này. Thông qua khảo sát bằng bảng hỏi dành cho giáo viên và học sinh, kết hợp với quan sát sư phạm thực tiễn, nghiên cứu đã phác họa một bức tranh đa chiều về hoạt động dạy và học. Kết quả khảo sát cho thấy mặc dù 91% giáo viên nhận thức đúng đắn về mục tiêu phát triển năng lực, phương pháp giảng dạy chủ đạo vẫn mang tính truyền thống, thiên về diễn giảng và áp đặt cảm nhận, với 54,3% giáo viên vẫn duy trì mô hình lớp học cũ. Về phía học sinh, phần lớn các em vẫn thụ động trong tiếp nhận, hứng thú học tập chưa cao, với 25,6% học sinh không thích thể loại này; đáng chú ý, năng lực tự đọc hiểu và cảm thụ thẩm mĩ đối với các tác phẩm ngoài chương trình còn rất hạn chế, với 65,1% học sinh thừa nhận chưa hình thành được năng lực này qua các bài học trên lớp. Những hạn chế này xuất phát từ nhiều nguyên nhân như áp lực thi cử, thói quen dạy học truyền thụ một chiều và sự thiếu hụt văn hóa đọc. Dựa trên các phân tích định lượng và định tính, bài viết khẳng định sự cần thiết phải đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học bám sát đặc trưng thể loại và đa dạng hóa các hình thức kiểm tra đánh giá để thực sự phát triển năng lực văn học cho học sinh.